સારા હોવા છતાં તમારે સહન કરવું પડે છે? : સૌરભ શાહ

( લાઉડમાઉથ: ‘સંદેશ’, અર્ધ સાપ્તાહિક પૂર્તિ. બુધવાર, ૨૮ ઑક્ટોબર ૨૦૨૬)

આ દુનિયામાં સારા અને સાચા માણસોએ વધારે સહન કરવું પડે છે એનું કારણ એમની સારાઈ કે સચ્ચાઈ નહીં પણ એમની બેફિકરાઈ હોય છે. અમે તો સારા છીએ, ક્યાં કોઈનું બગાડીએ છીએ એવું માનીને તેઓ અસાવધ બની જાય છે, નિશ્ચિંત બની જાય છે. એમની આ ગફલતનો લાભ લેવા ખરાબ લોકો, જુઠ્ઠા લોકો તૈયાર જ હોય છે.

જે લોકો ખૂબ શાતિર છે એમની આંખો હંમેશા ચકળવકળ થતી રહેશે. પોતાની આસપાસ શું બની રહ્યું છે તેની પૂરેપૂરી સાવધાની રાખશે. દરેક પગલું ખૂબ જ ચોકસાઈથી ભરશે. પોતાનું જૂઠ્ઠાણું પકડાઈ ન જાય, પોતાના બદઈરાદાઓ ખુલ્લા ન પડી જાય એ માટે આ શાતિર લોકોનું દિમાગ ચોવીસે કલાક સાવધાની વર્તતું હોય છે. એમનું બોલવાનું સંયમિત હશે, પ્રમાણસરનું હશે. તેઓ કોઈ વાતે બીજાની જાળમાં ફસાઈ ન જાય એનું ધ્યાન રાખશે. એમને ખબર હોય છે કે ક્યાં, કોણ, કેવી રીતે જાળ ફેલાવીને બેઠું છે કારણ કે તેઓ પોતે એ જ કામ આખી જિંદગી કરતા આવ્યા છે.

સાચા અને સારા માણસો બોલવામાં કોઈ વખત બેદરકાર હોય, ક્યારેક ભડભડિયા હોય. માપીતોલીને બોલતાં એમને ભાગ્યે જ આવડતું હોય. ગમે ત્યાં, ગમે તેના મોઢે, કંઈપણ બોલી નાખે. ગમે તેવો વહેવાર કરી નાખે. કારણ કે તેઓને આટલાં વર્ષો પછી ગુમાન ચડી ગયું હોય કે અમે તો સારા છીએ, ક્યાં કોઈનું ખરાબ કરીએ છીએ. અમે તો સાચા છીએ, ક્યાં લોકોને ઊંધે રવાડે ચડાવીએ છીએ. આ ભાવ કયારે ગુમાનમાં પલટાઈ જાય છે એની એમને પોતાને પણ સરત રહેતી નથી. પછી ઊંધે માથે પછડાય છે તેઓ. પોતે આજુબાજુનું ધ્યાન રાખ્યા વિના પોતાનામાં જ મસ્ત બનીને ચાલતા હોય ત્યારે કોઈ એમના પગમાં આંટી ભરાવી દે છે અને કોઈએ ખોદી રાખેલા ખાડામાં ગબડી પડે છે. ખાડો ખોદે તે પડે એવી કહેવત વારંવાર ખોટી પુરવાર થતી આવી છે તે આવા સાચા અને સારા માણસોની બેદરકારીને કારણે, એમની અસાવધતાને કારણે.

દુનિયામાં આજે પણ સજ્જનોની ડિમાન્ડ છે. દુનિયામાં આજે પણ દુર્જનો હડેહડે જ થાય છે. સજ્જનોએ સહન કરવું પડે છે એટલે એમણે એમની સજ્જનતા છોડી દેવાની ન હોય. વિચારવાનું કે આ જે સહન કરવાનું આવે છે તેની પાછળનું કારણ શું છે? એમની સારાઈ? ના. એમની અસાવધતા. હું સારો છું એટલે મારું કોઈ શું કામ બગાડવા આવે એવી એમની માન્યતા.

આવી માન્યતાને લીધે સારા લોકો વધારે વલ્નરેબલ બની જતા હોય છે. એમની અસાવધવૃત્તિને કારણે એમના પર પ્રહાર કરવાનું કામ આસાન બની જતું હોય છે. તેઓ બખ્તર પહેર્યા વિના રણમેદાનમાં નીકળી પડેલા યોદ્ધા જેવા હોય છે. ન એમની પાસે કોઈ સુરક્ષાક્વચ છે, ન અંગરક્ષક. તેઓ માનીને બેઠા હોય છે કે અમારી સચ્ચાઈ જ અમને બચાવી લેશે. હકીક્ત એ હોય છે કે એમની પાસેની સચ્ચાઈનું રક્ષણ કરવાની જરૂર હોય છે. એ સચ્ચાઈ પર કોઈ પ્રહાર ન કરી જાય, કોઈ એનું અપહરણ ન કરી જાય એ માટે એમણે પોતે એના અંગરક્ષક બનવાનું હોય છે. પણ બને છે ઊલટું જ. સાચો માણસ એમ માનીને જીવે છે કે આ સચ્ચાઈ મારું રક્ષણ કરશે. આવું માનીને એ પોતાની સચ્ચાઈની આસપાસ કાંટાની વાડ બનાવવાનું ભૂલી જાય છે, આ સચ્ચાઈને સુરક્ષા કવચ આપવાનું ભૂલી જાય છે જેના પરિણામે એણે બીજાઓના શસ્ત્રોનો, બીજાઓની યુદ્ધકળાનો ભોગ બનવું પડતું હોય છે.

આ દુનિયામાં ચેનથી જીવવા માટે માત્રા સાચા હોવું કે સારા હોવું પૂરતું નથી. તમારી એ સચ્ચાઈ અને સારપનું સંરક્ષણ કરી શકવાની તાકાત તમારામાં હોય તો જ તમે નિરાંતે જીવી શકો. એની રક્ષા કરવા માટે તમારે પણ નઠારા લોકો જેવી બાજનજર કેળવવી પડે. તમારે પણ ચતુર બનીને કોણ તમારી સાથે કેવો વહેવાર રાખે છે, શું કામ એવો વહેવાર રાખે છે એની ગણતરીઓમાં ઉતરવું પડે. નઠારા લોકોની માફક તમને પણ જરૂર પડયે કડક વર્તનનો દંડૂકો ચલાવતાં આવડવું જોઈએ. નઠારાઓની માફક તમારે પણ ગણતરીબાજ બનીને શતરંજની હવે પછીની ત્રણ ચાલ કોણ કેવી રીતે રમવાનું છે અને તે વખતે તમારી પાસે કયા કયા વિકલ્પો હશે એની કલ્પના કરવી પડે. તમારી નીતિમત્તા, તમારી પ્રમાણિક્તા અને તમારા સિદ્ધાંતોનો ભોગ આપ્યા વિના તમારે પણ આ દુનિયામાં મારે એની તલવાર ને જિસકી લાઠી ઉસકી ભેંસના નિયમો-રિવાજોને અનુસરવું પડે.

તમારી સારાઈ અને સચ્ચાઈને લઈને તમારે આ દુનિયામાં જ જીવવાનું છે, તમારે આ જ બધા લોકોની વચ્ચે રહેવાનું છે. આ બધું છોડીને હિમાલય ભેગા થઈ જવાનો વિકલ્પ હોય તો પણ તમારે એ લેવાનો નથી કારણ કે એ તો પલાયનવૃત્તિ થઈ. તમે કંઈ આ સંસાર છોડીને મહાવીર કે બુદ્ધ નથી થઈ જવાના. હિમાલય જઈને કે કોઈ આશ્રમમાં જઈને તમારે નવો સંસાર માંડવો પડશે. મહાવીર કે બુદ્ધ થવા જેટલું સત્ત્વ હોત તો તો તમે ક્યારના આ બધું છોડીને એમના માર્ગે જતા રહ્યા હોત. પણ આ સંસારને વળગીને રહ્યા છો એનો અર્થ એ કે તમને એનું વળગણ છે અને કશું ખોટું નથી આ વળગણમાં. અહીં રહીને તમારી સચ્ચાઈ અને સારાઈને જાળવી રાખવામાં જ ખરી બહાદુરી છે.

વારંવાર ફરિયાદ સાંભળીએ છીએ કે હવે ભલા માણસોનો જમાનો નથી રહ્યો, લુચ્ચાઓ જ લીલાલહેર કરે છે, સારા માણસોના ભાગે અંતે તો સહન કરવાનું લખાયું હોય છે. તમે કોઈને નડો નહીં. એ સારું જ છે પણ એનો અર્થ એવો નથી કે બીજાઓ તમને નહીં નડે. ભીડવાળા રસ્તા પર તમે ગમે એટલું સારું ડ્રાઈવિંગ કરતા હશો તો પણ બીજા વાહનચાલક કે કોઈ પગે ચાલતા રાહદારીને લીધે અકસ્માત થઈ શકે છે. માટે તમારે એકસ્ટ્રા સાવધ થઈને ડ્રાઈવિંગ કરવું પડે. તમારે તો ભૂલ નથી જ કરવાની, બીજાઓની ભૂલનો ભોગ પણ તમારે નથી બનવાનું.

અને આ દુનિયા તો એવી છે જ્યાં તમને હેરાન કરવા, તમારી સચ્ચાઈ જેમનાથી બરદાશ્ત નથી થતી એવા લોકો જાણી જોઈને ભૂલ કરીને તમને સામેથી ભટકાય છે.

બહુ મુસ્તાક નહીં રહેવાનું. બહુ ગુમાનમાં નહીં રહેવાનું કે આપ ભલા તો જગ ભલા. મેં કોઈનું બગાડયું નથી એટલે મારું કોઈ નહીં બગાડે એવી ભ્રમણામાંથી બહાર આવી જવાનું. આ દુનિયાના વહેવારો કંઈક જુદી જ ગણતરીથી ચાલતા હોય છે. તમે કોઈને સો રૂપિયા આપશો તો એ તમને દસ-દસની દસ નોટો આપશે જ એવી ખાતરી રાખીને વ્યવહારમાં નિશ્ચિત બની જશો તો પસ્તાશો. લોકો તમને ઓછી નોટો, ખોટી નોટો પધરાવીને છેતરી જતા હોય છે. અને અહીં વાત કરન્સી નોટની નથી કરી આપણે એટલું તો તમે સમજ્યા જ હશો.

સાયલન્સ પ્લીઝ!

હરણ શાકાહારી છે એટલે સિંહ એનો શિકાર નહીં કરે એવું માની લેવાનું નહીં.

(એક જૂની ને જાણીતી વિદેશી કહેવત)

• • •

વાચકો જ ‘ન્યુઝપ્રેમી’નો એક માત્ર આર્થિક આધાર છે : સૌરભ શાહ

મારા દરેક લેખ સાથે સ્વૈચ્છિક આર્થિક સહયોગ માટેની આ અપીલ આપને મોકલવા પાછળ સજ્જડ કારણો છે.

‘ન્યુઝપ્રેમી’ માત્ર અને ફક્ત વાચકોના સપોર્ટથી ચાલે છે.

‘ન્યુઝપ્રેમી’ની આર્થિક બાબત સંભાળવા માટેનો સોર્સ એક જ છે— તમે.

જે મીડિયાને વાચકો સિવાયની વ્યક્તિઓનો આર્થિક ટેકો હોય તે મીડિયા સ્વતંત્ર ન હોઈ શકે.

‘ન્યુઝપ્રેમી’ માત્ર અને ફક્ત વાચકોના સપોર્ટથી ચાલે છે. અને એટલે જ ‘ન્યુઝપ્રેમી’ શત પ્રતિશત સ્વતંત્ર છે, અહીં કોઈના ય દબાણ હેઠળ નથી લખાતું.

દેશ માટે, સમાજ માટે અને ભારતીયો માટે જે સારું છે અને સાચું છે એનો પક્ષ લેવા માટે ‘ન્યુઝપ્રેમી’ વખણાય છે.

વાચકો જ ‘ન્યુઝપ્રેમી’નો આર્થિક આધાર છે. એટલે જ આ અપીલ આપને મોકલાતી રહે છે.

‘ન્યુઝપ્રેમી’ તમારા સ્વૈચ્છિક‐વોલન્ટરી આર્થિક સપોર્ટને કારણે ચાલે છે અને દેશ-વિદેશના ગુજરાતીઓ સુધી પહોંચે છે. ‘ન્યુઝપ્રેમી’ પર પોસ્ટ થતાં રોજે રોજનાં લખાણો અને અહીંના સમૃદ્ધ આર્કાઇવ્ઝનું સંપૂર્ણ મટીરિયલ તમામ વાચકો માટે વિનામૂલ્યે ઉપલબ્ધ છે.

‘ન્યુઝપ્રેમી’નાં લખાણો વાંચવા માટે ન તો કોઈ લવાજમ ભરવું પડે છે, ન અહીં કોઈ મનીવૉલ ખડી કરેલી છે કે આટલી રકમ ભરો તો જ આગળ વાંચવા મળે. અહીં બધું જ બધા માટે એકસરખા પ્રેમથી વિનામૂલ્યે પીરસાય છે. આ જ રીતે કારભાર ચાલતો રહે તે માટે ‘ન્યુઝપ્રેમી’નો થોડોક ભાર તમે પણ તમારી શક્તિ, તમારા સંજોગો તથા તમારા ઉત્સાહ મુજબ ઉપાડતા રહો તો સારું છે.

આ બધી જ વાતો ‘કટિંગ ચા’ સિરીઝમાં થઈ ગઈ છે. ‘ન્યુઝપ્રેમી’ અને વન પેન આર્મી વિશેની આઠ પાર્ટની ‘કટિંગ ચાય’ સિરીઝ જો તમે હજુ સુધી વાંચી ન હોય તો જરૂર એના પર નજર ફેરવી લેશો. (https://www.newspremi.com/cutting-chai-series-all-articles/)

તમારું અમુલ્ય કૉન્ટ્રિબ્યુશન મોકલવા માટે બૅન્ક એકાઉન્ટ વગેરેની વિગતો આ રહી:
જીપે, પેટીએમ, બૅન્ક ટ્રાન્સફરની વિગતો:

BHIM, PhonePe, G pay-
UPI ID :
saurabhshvin@ybl
hisaurabhshah@okaxis