( લાઉડ માઉથ: ‘સંદેશ’, અર્ધ સાપ્તાહિક પૂર્તિ. બુધવાર, 22 એપ્રિલ 2026 )
મિડલ કલાસમાં માણસોમાં બદલો લેવાની ભાવના બહુ મોટી હોવાની—એણે મારું બગાડયું, હું એનું બગાડીશ. ફેમિલી મેમ્બર હોય, અડોશીપડોશી હોય, જ્ઞાાતિબંધુ હોય કે પછી ઑફિસ સાથે સંકળાયેલા લોકો હોય. ક્યારેક તો કોઈ અજાણ્યો દુકાનદાર, રિક્ષાવાળો કે ટ્રેનનો સહપ્રવાસી પણ હોય. આમાંના કોઈકે તમારું કશુંક અહિત કર્યું કે તરત એ તમે એ વ્યક્તિને દાઢમાં રાખવાના અને ક્યાં તો એને તાત્કાલિક પછાડવા માટેનાં પગલાં લેવાનો, કયાં પછી લાગ મળે ત્યારે એને બતાડી દેવાની ફિરાકમાં રહેવાના.
તમને ખબર જ નથી કે આવું કરવામાં તમારું કેટલું લોહી બળે છે. તમે કંઈ શિવાજી નથી અને તમારી પાસે છત્રપતિ જેટલી ફોજ નથી કે નથી મહારાજા તરીકેની એવી તમારી ફરજ કે તમે મોગલોના સૈનિકો સામે આજીવન લડતા રહો. તમારી લિમિટેડ એનર્જીને તમારે તમારી જિંદગીને સંવારવામાં વાપરવાની છે.
એક જમાનામાં સ્ટીમ એન્જિન આવતાં. ભઠ્ઠીમાં તાપ કરીને પાણી ઉકાળીને વરાળ પેદા થતી અને એ વરાળના ધક્કાથી એન્જિન ચાલતું, સાથે તમારા જેવા સેંકડો મુસાફરોનો ભાર ખેંચીને તમને યોગ્ય સ્થાને પહોંચાડતું. આ એન્જિનમાં એક સિટી રહેતી, આપણે એને પાવો કહેતા. એન્જિનનો એક વાલ્વ તારથી ખેંચીને વરાળને બહાર નીકળવાની જગ્યા ખોલો એટલે કૂકરમાં જેમ ધસમસતી સિટી વાગે એ રીતે એન્જિનનું ભોં ભોં વાગતું સંભળાય. હવે ધારોકે એન્જિન ડ્રાયવરને આવો પાવો વગાડવાની મઝા પડી ગઈ કે પછી આપણા જેવાં ત્યાં ઊભેલાઓને ઈમ્પ્રેસ કરવા માટે એ કન્ટિન્યુઅસ પાવો વગાડયા જ કરે તો શું થાય? એક તબક્કે બધી વરાળ ખલાસ થઈ જાય, ગાડી ત્યાંની ત્યાં ઊભી રહે, એના ડેસ્ટિનેશન સુધી પહોંચે જ નહીં. મિડલ કલાસ માણસ પોતાનામાં સર્જાતી વરાળનો ઉપયોગ આગળ વધવામાં કરવાને બદલે પોતાની જીદને કે શોખને પૂરી કરવામાં વેડફી નાખતો હોય છે.
મિડલ કલાસ માણસોની એક ઔર આપત્તિ એ કે કયાં તો એ સતત દીવાસ્વપ્નો જોતો રહે છે કયાં પછી અત્યારના જીવનને કોસતો રહે છે. તમારે જો જવેલર તરીકે ખૂબ પૈસા કમાવવા હોય તો નાનકડા ગામમાં સોનીનો ધંધો કરવાથી કોઈ ભલીવાર વળવાનો નથી. ગામની કમ્ફર્ટ છોડીને તમારે શહેરમાં જવું જ પડવાનું. નવી ઓળખાણો કરવી પડે. થોડો સમય પોતાનો ધંધો છોડીને કોઈને ત્યાં નોકરી કરવી પડે. સખત મહેનત કર્યા પછી પણ કોઈ ગેરંટી નથી કે તમે શહેરમાં ઝવેરાતના શોરૂમ ખોલી શકશો કે નહીં. મોટા ભાગના લોકો આવું જોખમ લેવાનું ટાળે છે. એટલે જ જેઓ આવાં જોખમો લે છે એની ગણના સાહસિકોમાં થતી હોય છે.
નાનપણમાં તમે ચાલવાનું જોખમ લીધું તો જ તમને ચાલતાં આવડયું. જોખમ ન લીધું હોત તો હજુય ચાર પગે જ ચાલતા હોત જેમાં ગબડી જવાની સંભાવના ઘણી ઓછી હોત. નાનપણમાં મા-બાપે તમને આ જોખમ લેતાં શીખવ્યું. મોટા થયા પછી કમનસીબે મિડલ કલાસ કુટુંબોમાં આવું જોખમ લેતાં શીખવાડનારાઓ કોઈ હોતા નથી. ન તમારા મા-બાપ, ન કાકા-મામા, ન કઝિન્સ, ન મિત્રો. એટલું જ નહીં ભૂલેચૂકેય જો તમે આવું સાહસ કરવા ગયા કે તરત જ આ લોકો તમને આવા જોખમ સામે લાલ બત્તી ધરવાની પોતાની પવિત્ર ફરજ હોય એમ રોકી લે છે અને તમે પણ એકલા પડી જવાના ભયે એમની વાત માની લો છો. પોતાનાંઓની વાત નહીં માનીને, એમનો સાથ છોડી દઈને હું સાહસ કરવા જઈશ ને જો ઊંધે માથે પડીશ તો આ લોકોને હું કેવી રીતે મોઢું બતાવીશ. પછી આ લોકો મને તરછોડી દેશે તો. મિડલ કલાસ મેન્ટાલિટીમાં આવો ભાવ કેન્દ્રસ્થાને હોવાનો. તમને ખબર નથી કે ભગવાને તમને જન્મ આપ્યો છે તે આ દુનિયામાં આવીને તમે. તમારું મનગમતું કામ કરીને એ કામને શ્રેષ્ઠ ઊંચાઈએ લઈ જઈ શકો તે માટે, નહીં કે તમારાં સગાંવહાલાંઓની સંકુચિત લાગણીઓને પંપાળવા.
મિડલ કલાસ મેન્ટાલિટીનું એક ઔર લક્ષણ એ કે કોઈ કામમાં એકવાર ફેઈલ ગયા, બહુ બહુ તો બીજીવાર નિષ્ફળ ગયા એટલે એ કામ છોડીને બીજું પકડવાનું. આપણને ખબર જ નથી હોતી કે પાંચ-પાંચ ફૂટના દસ કૂવા ખોદવાથી પેટ્રોલ અર્થાત્ ફ્રૂડ ઓઈલ નથી નીકળવાનું પચાસ ફૂટનો એક કૂવો ખોદવાની ધીરજ ધરવી પડશે અને એય કેવી માનસિકતાથી? પચાસ ફૂટ ખોદ્યો પછી તેલ નીકળે તો નીકળે, ને કદાચ ના ય નીકળે. એટલું ચોક્કસ છે કે જો તેલ નીકળવાનું હશે તો પચાસ ફૂટ ઊંડે ગયા પછી જ નીકળશે, પાંચ પાંચ ફૂટના દસ તો શું સો કે હજાર કૂવાં ખોદશે તોય નહીં નીકળે.
પતંગિયાની જેમ એક ફૂલ પરથી બીજા ફૂલ પર કૂદાકૂદ કરતાં હોઈએ એમ સત્તર જાતના ધંધા પર હાથ અજમાવી જોવાને બદલે થોડીક ટ્રાયલ એન્ડ એરર બાદ તમને જે કામમાં પેશન હોય તેને વળગીને રહેવું અને એમાં જ આગળ વધતાં રહેવું. એક વાત મેં મારા દાદા પાસેથી સાંભળેલી કે જે કામ તમે કરતા હો તેમાં આજે જે પરિણામ મળે તેનાં કરતાં કાલે જુદું પરિણામ આવે એ શક્ય છે. આજે જે કામમાં નિષ્ફળતા મળતી હોય કે જવલંત સફળતા ન મળતી હોય તો જરૂરી નથી કે કાલે પણ એમાં નિષ્ફળતા જ મળશે. તમારું કામ ભલે એનું એ હોય પણ એનું પરિણામ જુદું હોઈ શકે છે.
મિડલ કલાસ મેન્ટાલિટીથી પર થઈ ગયેલા લોકો આ વાત સમજતા હોય છે અને એટલે જ તેઓ સફળતા ન મળે ત્યાં સુધી પોતાનું કામ છોડતા નથી, કરતાં જાળ કરોળિયોની જેમ વારંવાર ભોંય પર પછડાવા છતાં પ્રયત્નો ચાલુ રાખે છે. રિયલ સફળતા આવા ખંતીલા કરોળિયાઓને જ પ્રાપ્ત થતી હોય છે. લોકોને આમાં ગાંડપણ લાગે તો ભલે લાગે પણ આ દુનિયાને આવા પાગલ લોકો જ આગળ લઈ જતા હોય છે.
છેલ્લી વાત. મિડલ કલાસ મેન્ટાલિટીના લોકો માટે રિયલ કામ કરવાની ઉંમર માત્ર છોકરાંઓ ભણીગણીને કામે લાગે ત્યાં સુધીની જ હોવાની. એક વખત સંતાનો કમાતાંધમાતાં થઈ જાય, પરણીને ‘સેટલ’ થઈ જાય એટલે ‘બહુ થયું હવે, કેટલાં વર્ષ, કયાં સુધી ખેંચવાનું.’ એવું કહીને નિવૃત્તિની તૈયારી કરવા માંડે. કામની સ્પીડ ઘટાડી નાખે, કામ માટેની પેશન ઘટાડી નાખે. તેઓ સમજતા નથી કે કાલે તમે હતા તેના કરતાં આજે તમારી ઉંમર મોટી છે એમાં તમારો ફાયદો છે કારણ કે તમારી પાસે ગઈ કાલ કરતાં આજે વધારે અનુભવ છે. અને આવતી કાલે તમે હશો એના કરતાં આજે વધારે યંગ છો જેનો ફાયદો એ કે આજે તમારી પાસે વધારે એનર્જી છે, વધારે થનગનાટ છે- આવતી કાલ કરતાં.
આવી માનસિક્તા કેળવાય તો મિડલ કલાસ મેન્ટાલિટીને દૂર કરતાં વાર નહીં લાગે.
સાયલન્સ પ્લીઝ!
જે લોકો કહેતા હોય કે પુસ્તકો વાંચવાનો ટાઈમ જ નથી મળતો એ લોકો વાસ્તવમાં તો પુસ્તક વાંચવા માગતા જ નથી.
– જુલી રગ (પુસ્તકો વિશે પુસ્તકો લખનારી બ્રિટિશ લેખિકા)
• • •
વાચકો જ ‘ન્યુઝપ્રેમી’નો એક માત્ર આર્થિક આધાર છે : સૌરભ શાહ
મારા દરેક લેખ સાથે સ્વૈચ્છિક આર્થિક સહયોગ માટેની આ અપીલ આપને મોકલવા પાછળ સજ્જડ કારણો છે.
‘ન્યુઝપ્રેમી’ માત્ર અને ફક્ત વાચકોના સપોર્ટથી ચાલે છે.
‘ન્યુઝપ્રેમી’ની આર્થિક બાબત સંભાળવા માટેનો સોર્સ એક જ છે— તમે.
જે મીડિયાને વાચકો સિવાયની વ્યક્તિઓનો આર્થિક ટેકો હોય તે મીડિયા સ્વતંત્ર ન હોઈ શકે.
‘ન્યુઝપ્રેમી’ માત્ર અને ફક્ત વાચકોના સપોર્ટથી ચાલે છે. અને એટલે જ ‘ન્યુઝપ્રેમી’ શત પ્રતિશત સ્વતંત્ર છે, અહીં કોઈના ય દબાણ હેઠળ નથી લખાતું.
દેશ માટે, સમાજ માટે અને ભારતીયો માટે જે સારું છે અને સાચું છે એનો પક્ષ લેવા માટે ‘ન્યુઝપ્રેમી’ વખણાય છે.
વાચકો જ ‘ન્યુઝપ્રેમી’નો આર્થિક આધાર છે. એટલે જ આ અપીલ આપને મોકલાતી રહે છે.
‘ન્યુઝપ્રેમી’ તમારા સ્વૈચ્છિક‐વોલન્ટરી આર્થિક સપોર્ટને કારણે ચાલે છે અને દેશ-વિદેશના ગુજરાતીઓ સુધી પહોંચે છે. ‘ન્યુઝપ્રેમી’ પર પોસ્ટ થતાં રોજે રોજનાં લખાણો અને અહીંના સમૃદ્ધ આર્કાઇવ્ઝનું સંપૂર્ણ મટીરિયલ તમામ વાચકો માટે વિનામૂલ્યે ઉપલબ્ધ છે.
‘ન્યુઝપ્રેમી’નાં લખાણો વાંચવા માટે ન તો કોઈ લવાજમ ભરવું પડે છે, ન અહીં કોઈ મનીવૉલ ખડી કરેલી છે કે આટલી રકમ ભરો તો જ આગળ વાંચવા મળે. અહીં બધું જ બધા માટે એકસરખા પ્રેમથી વિનામૂલ્યે પીરસાય છે. આ જ રીતે કારભાર ચાલતો રહે તે માટે ‘ન્યુઝપ્રેમી’નો થોડોક ભાર તમે પણ તમારી શક્તિ, તમારા સંજોગો તથા તમારા ઉત્સાહ મુજબ ઉપાડતા રહો તો સારું છે.
આ બધી જ વાતો ‘કટિંગ ચા’ સિરીઝમાં થઈ ગઈ છે. ‘ન્યુઝપ્રેમી’ અને વન પેન આર્મી વિશેની આઠ પાર્ટની ‘કટિંગ ચાય’ સિરીઝ જો તમે હજુ સુધી વાંચી ન હોય તો જરૂર એના પર નજર ફેરવી લેશો. (https://www.newspremi.com/cutting-chai-series-all-articles/)
તમારું અમુલ્ય કૉન્ટ્રિબ્યુશન મોકલવા માટે બૅન્ક એકાઉન્ટ વગેરેની વિગતો આ રહી:
જીપે, પેટીએમ, બૅન્ક ટ્રાન્સફરની વિગતો:
BHIM, PhonePe, G pay-
UPI ID : hisaurabhshah@okaxis
Net Banking / NEFT / RTGS-
Bank of Baroda
A/c name: Saurabh Ashvin Shah
A/c type : Savings
A/c No. : 33520100000251
IFSC Code : BARB0POWBOM
(fifth character is zero)
Branch Pin Code : 400076
તમામ વાચકોને વિનંતિ કે તમારો આભાર માની શકાય એ માટે એક સ્ક્રીનશૉટ 9004099112 પર મોકલી આપશો.
આ નાનકડી વાત યાદ રાખશો: સારું, સાચું, સ્વચ્છ, સંસ્કારી અને સ્વતંત્ર પત્રકારત્વ જે સમાજને જોઈએ છે એ કામ સમાજની દરેક વ્યક્તિના આર્થિક ટેકાથી જ થવાનું છે.
તમે સ્વૈચ્છિક સહયોગ મોકલવાની ઇચ્છા રાખતા હો તો આને નમ્ર રિમાઇન્ડર ગણશો.
જેઓ આ અપીલને પ્રતિસાદ આપતા રહ્યા છે તેમ જ જેઓ નિયમિતપણે ઉદાર દિલથી હૂંફાળો પ્રતિસાદ આપી રહ્યા છે તે સૌ વાચકોનો હ્રદયપૂર્વક આભાર.
સ્નેહાધીન,
સૌરભ શાહ
9004099112
(WhatsApp message only please. Kindly do not call).
• • •
ન્યુઝપ્રેમીને આર્થિક સપોર્ટ આપવા અહીં ક્લિક કરો
